Η εικόνα των συντάξεων στην Ελλάδα το 2026 αποτυπώνει μια πραγματικότητα έντονων ανισοτήτων και περιορισμένων αυξήσεων, που δύσκολα καλύπτουν το αυξανόμενο κόστος ζωής. Παρά την ονομαστική αύξηση 2,4% που εφαρμόστηκε τον Ιανουάριο, η πραγματική ενίσχυση για τη μεγάλη πλειονότητα των συνταξιούχων παραμένει χαμηλή.
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι το χάσμα μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα όχι μόνο δεν μειώνεται, αλλά διευρύνεται, ενώ οι νέες συντάξεις διαμορφώνονται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με το παρελθόν.
Table of Contents
Η μέση σύνταξη και οι πραγματικές αυξήσεις
Σύμφωνα με τα δεδομένα του συστήματος «Ήλιος» της ΗΔΙΚΑ, η μέση κύρια σύνταξη για περίπου 2 εκατομμύρια δικαιούχους ανήλθε στα 865,58 ευρώ μεικτά τον Ιανουάριο του 2026, από 847 ευρώ τον προηγούμενο μήνα. Η αύξηση μεταφράζεται σε περίπου 18 ευρώ κατά μέσο όρο.
Ωστόσο, το ποσό αυτό παραμένει χαμηλότερο από τον κατώτατο μισθό, γεγονός που εντείνει την οικονομική πίεση για τους συνταξιούχους.
Η κατανομή των συντάξεων αποκαλύπτει ακόμη πιο δύσκολη εικόνα:
- Πάνω από 500.000 συνταξιούχοι λαμβάνουν έως 700 ευρώ μεικτά τον μήνα.
- Σχεδόν οι μισοί δεν ξεπερνούν τα 1.000 ευρώ μεικτά.
- Το 75% λαμβάνει κάτω από 1.500 ευρώ μεικτά.
Σε καθαρά ποσά, αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 658 ευρώ, 940 ευρώ και 1.410 ευρώ αντίστοιχα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η μείωση της προσωπικής διαφοράς κατά το ήμισυ δεν φαίνεται να αποτελεί ουσιαστική ανακούφιση για τους περισσότερους.
Το διευρυνόμενο χάσμα ιδιωτικού και δημόσιου τομέα
Η μεγαλύτερη ανισότητα εντοπίζεται μεταξύ συνταξιούχων ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Τον Ιανουάριο του 2026, η μέση δαπάνη σύνταξης στον ιδιωτικό τομέα διαμορφώθηκε στα 789 ευρώ, ενώ στο Δημόσιο έφτασε τα 1.468 ευρώ.
Η διαφορά αυτή αγγίζει το 46%, ποσοστό που προκαλεί έντονο προβληματισμό.
Στοιχεία της ΕΝΥΠΕΚ καταγράφουν σταδιακή αύξηση της απόκλισης μέσα στο 2025: από 37% (450 ευρώ διαφορά) τον Φεβρουάριο, σε 44% (620 ευρώ διαφορά) και ακόμη υψηλότερα τους επόμενους μήνες.
Η τάση αυτή ενισχύει την αίσθηση «δύο ταχυτήτων» στο συνταξιοδοτικό σύστημα, με τους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα να βρίσκονται σε σαφώς πιο δυσμενή θέση.
Γιατί μειώνονται οι νέες συντάξεις
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΝΥΠΕΚ, καθηγητή Αλέξη Μητρόπουλο, η διεύρυνση του χάσματος παραβιάζει την αρχή της ισότητας, καθώς αφορά ομοειδείς κατηγορίες πολιτών.
Όπως επισημαίνει, οι νέες συντάξεις —ιδίως όσες απονεμήθηκαν μετά το 2022— έχουν συρρικνωθεί για μια σειρά από λόγους:
- Το πάγωμα των μισθών την περίοδο 2012–2023.
- Η κατάργηση επιδομάτων και η μη χορήγηση οικογενειακών παροχών σε νέους εργαζόμενους μετά το 2012.
- Η δραστική μείωση της κάλυψης από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, που πλέον αφορούν περίπου το 20% των μισθωτών.
- Περιοριστικές πολιτικές στο πλαίσιο του ΟΜΕΔ.
- Η επιλογή χαμηλών ασφαλιστικών εισφορών από ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες.
Καθοριστικό ρόλο παίζει και ο τρόπος υπολογισμού της σύνταξης βάσει του μέσου όρου αποδοχών ολόκληρου του εργασιακού βίου — η λεγόμενη «ρήτρα Κατρούγκαλου». Όταν τα εισοδήματα των τελευταίων ετών είναι μειωμένα, ο συνολικός μέσος όρος συμπιέζεται, οδηγώντας σε χαμηλότερες ανταποδοτικές παροχές.
Πιο δύσκολη η θεμελίωση δικαιώματος
Πέρα από το ύψος των συντάξεων, αυστηρότερες εμφανίζονται και οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης. Η συμπλήρωση τουλάχιστον 15 ετών ασφάλισης και του 67ου έτους ηλικίας αποτελεί βασικό όρο, όμως για αρκετούς ασφαλισμένους η συγκέντρωση των απαιτούμενων ενσήμων καθίσταται ολοένα πιο δύσκολη.
Ιδιαίτερα ευάλωτες εμφανίζονται οι γυναίκες, οι οποίες στο παρελθόν αξιοποιούσαν ευνοϊκότερες ρυθμίσεις πρόωρης συνταξιοδότησης, ώστε να συνδυάζουν εργασία και οικογενειακές υποχρεώσεις. Με την κατάργηση τέτοιων διατάξεων, η ισορροπία αυτή έχει ανατραπεί.
Ένα σύστημα υπό πίεση
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι, παρά τις ονομαστικές αυξήσεις, η αγοραστική δύναμη των συνταξιούχων παραμένει περιορισμένη. Το κόστος ζωής, οι ενεργειακές δαπάνες και οι βασικές ανάγκες συχνά υπερβαίνουν τα διαθέσιμα εισοδήματα.
Το αποτέλεσμα είναι ένα συνταξιοδοτικό τοπίο με έντονες ανισότητες και αυξημένες απαιτήσεις για τους νέους ασφαλισμένους. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι κατά πόσο οι επόμενες παρεμβάσεις θα μπορέσουν να περιορίσουν το χάσμα και να ενισχύσουν ουσιαστικά τη βιωσιμότητα και τη δικαιοσύνη του συστήματος.
